O oświeconej niewiedzy

Mikołaj z Kuzy właśc. Nicolaus Krebs 1401-1464 niemiecki teolog i kanonista kardynał pełen ducha ekumenizmu żywy umysł średniowiecza renesansu pisał śmiało o Bogu z góry zapowiadając że wie o nim najwięcej ponieważ nic nie wie. Ta paradoksalna strategia teologii apofatycznej - negacje mówią prawdę a afirmacje nie wystarczają - opiera się na niewiedzy. W niniejszej De docta ignorantia 1440 taka docta ignorancja nie ma wbrew rozpowszechnionemu przekonaniu charakteru uczonej niewiedzy a więc wiedzy pozornej pseudowiedzy. Niewiedza jest właśnie pozytywnym stanem sprzed wszelkiej wiedzy. Kiedy zostanie pouczona oświecona niewiedza-przed-wszelką-wiedzą staje się źródłem poznania Boga czyli ściślej poznania niewiedzy o Bogu. Dla Mikołaja z Kuzy Bóg jest przed wszystkim nawet przed sprzecznością jako ten który w ogóle wszelką wypowiedź prawdziwą lub fałszywą umożliwia. Ta kłopotliwa dla dogmatyki pod względem ducha ale nie negująca jej litery wizja Boga jako Bytu poza wszelkim określeniem znajduje żywy wyraz w metaforyce matematycznej jako że Kuzańczyk był biegły także w tej dziedzinie. Produktem ubocznym oświecenia są więc efektowne prekursorskie rozważania z zakresu rachunku nieskończonościowego a nawet odkrycie na drodze spekulatywnej że Ziemia nie jest centrum wszechświata. Dla poszukujących bardziej uchwytnej teologii autor przeznaczył trzecią chrystologiczną część swojego dzieła.