Krzyżackie zamki komturskie w Prusach. Topografia

Krzyżackie zamki komturskie w Prusach. Topografia i układ przestrzenny na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych

[PRODUCENT]

Autorzy: Sławomir Jóźwiak, Janusz Trupinda

Rok wydania: 2012

Ilość stron: 460

Oprawa: miękka

Format: 15,7 cm x 22,5 cm

Uwaga - delikatnie uszkodzona okładka

Badania naukowe nad fenomenem krzyżackiego budownictwa zamkowego w państwie zakonnym w Prusach w XIII-XV wieku są prowadzone już od prawie 200 lat. Jednak do czasu drugiej wojny światowej zdominowali je pasjonaci, a nie wykształceni fachowcy, w rezultacie czego dokonywane ustalenia lub formułowane wnioski były często efektem niczym nieudokumentowanych hipotez. Po drugiej wojnie światowej stosunkowo nieliczne nowatorskie odkrycia, będące w większości efektem badań archeologów lub historyków sztuki, w gruncie rzeczy pogłębiały wiedzę o krzyżackim budownictwie zamkowym w Prusach tylko w dość ograniczonym zakresie. Uczeni opierali się bowiem przede wszystkim na zachowanych reliktach obiektów, a średniowieczne źródła pisane wykorzystywali marginalnie, niejednokrotnie źle je rozumiejąc i interpretując.

Ta niekorzystna tendencja jest szczególnie widoczna w badaniach nad późnośredniowieczną topografią i układem przestrzennym krzyżackich zamków komturskich w państwie zakonnym w Prusach oraz rozmieszczeniem i przeznaczeniem znajdujących się w nich pomieszczeń. Te właśnie zagadnienia przyciągnęły szczególną uwagę autorów niniejszej pracy. Okazuje się bowiem, że dopiero gruntowna analiza wszystkich istniejących w tym zakresie źródeł pisanych z epoki (zwłaszcza stosunkowo licznych XIV- i XV-wiecznych) umożliwia zweryfikowanie wielu powielanych od dziesięcioleci błędnych poglądów na ten temat.

Spis treści:

Wstęp / 7

I. Zamki konwentualne w Prusach - podstawowe poglądy dotyczące genezy ich formy oraz symboliki / 19

1. Geneza formy architektonicznej / 19

2. Symbolika / 33

II. Krzyżacki zamek konwentualny w świetle Statutów zakonnych. Teoria i praktyka / 39

III. Topografia zamków i przedzamczy komturskich w państwie zakonnym w Prusach w nomenklaturze średniowiecznych źródeł pisanych / 65

IV. Nazewnictwo, rozmieszczenie i układ przestrzenny zabudowań przedzamczy / 109

1. Gmachy dostojników / 109

2. Refektarze / 146

3. „Domy letnie" / 168

4. Kościoły (kaplice) / 177

5. Infirmerie / 185

6. Mieszkania dienerów / 203

7. Łaźnie / 213

8. Budynki gospodarcze / 218

9. Stajnie / 227

10. Mury obronne, wieże, bramy / 233

V. Nomenklatura i układ przestrzenny wnętrz oraz zewnętrznych zabudowań zamków wysokich / 257

1. Piwnice / 257

2. Pomieszczenia gospodarcze / 267

3. Krużganki (ganki) / 283

4. Kościoły (kaplice). Zakrystie / 294

5. Refektarze / 310

6. Pomieszczenia sypialne / 343

7. Komnaty dostojników / 356

8. Izby mieszkalne i użytkowe / 366

9. Obiekty i pomieszczenia sanitarne / 375

10. Skarbce / 392

11. Kancelarie i archiwa / 398

12. Zbrojownie / 410

13. Strychy, spichrza, magazyny / 415

14. Wieże, bramy i mury obronne / 421

Zakończenie / 435

Bibliografia / 441