Upodobanie Małżeństwo i związki nieformalne na wsi

• Tytuł: Upodobanie. Małżeństwo i związki nieformalne na wsi polskiej XVII-XVIII wieku. Wyobrażenia społeczne i jednostkowe doświadczenia
• Autor: Tomasz Wiślicz
• Stan: Nowa
• Wydawnictwo: Chronicon
• Rok wydania: 2012
• Okładka: Miękka
• Liczba stron: 278
• Format: 16,0 cm x 24,0 cm
• ISBN: 978-83-932771-8-6

Co znaczyło wstąpić w związek małżeński na wsi XVII–XVIII wieku? W wymiarze społecznym było to potwierdzenie dorosłości i samodzielności. Najsilniej dotyczyło to środowiska kmiecego i zagrodniczego, gdzie małżeństwo oznaczało zwykle przejęcie lub stworzenie nowego gospodarstwa. Żeniąc się, młody mężczyzna przestawał być parobkiem lub pracownikiem w zagrodzie swojego ojca – sam stawał się gospodarzem, wchodził do wąskiej grupy o największych obowiązkach, ale też najbardziej wpływowej w chłopskiej społeczności. Podobnie młoda kobieta, wychodząc za mąż, z osoby o statusie mniej więcej służącej stawała się gospodynią wraz z wszystkimi obowiązkami i przywilejami przynależnymi tej pozycji. Chłopska miłość małżeńska nie wyrażała się w romantycznych kategoriach, do jakich przyzwyczaiła nas literatura. Po pojęcie to w ogóle sięgano niechętnie. Miłość nie była bowiem sprawą intymną, jak obecnie, lecz publiczną, gdyż stanowiła zasadę chrześcijańskich stosunków międzyludzkich. O uczuciach w małżeństwie mówiono bardzo rzadko, a jeśli już trzeba było wyrazić silniejsze emocje, to sięgano po termin „upodobanie”. Zwłaszcza w wersji czasownikowej: „upodobać sobie kogoś” oznaczało postawę aktywną wobec drugiej osoby, obdarzenie jej uczuciem a zarazem skonstatowanie, że warto w związek z nią się zaangażować.

Spis treści:

WSTĘP: ŻYCIE OSOBISTE JAKO PRZEDMIOT BADAŃ HISTORYCZNYCH

1. Historia a doświadczenie historyczne

2. Od mikrohistorii do biografii „zwykłego człowieka”

3. Metoda biograficzna

4. Życie osobiste jako przedmiot badań

5. Narracje pierwszoosobowe

6. Stan badań

7. Podstawa źródłowa i układ pracy

CZĘŚĆ PIERWSZA: ZWIĄZKI PRZEDMAŁŻEŃSKIE

1. Mit chłopskiej etyki płciowej

2. Prawne, religijne i praktyczne aspekty przedślubnej aktywności seksualnej

3. Sprawa Jana Wielowskiego i Barbary Białozielonczonki

4. Dyskrecja czynów, dyskrecja słów

5. Samotni, wdowy i młodzież

6. Na służbie

7. Miejsca spotkań

8. Zaloty

9. Ryzyko ciąży przedślubnej

10. Coitus interruptus, antykoncepcja i aborcja

11. Dzieciobójstwo

12. Od ciąży do małżeństwa

13. Ustalanie ojcostwa

14. Zawitki

15. Związki niezalegalizowane

16. Ocena moralna współżycia przedślubnego

CZĘŚĆ DRUGA: MAŁŻEŃSTWO

1. Zewnętrzne ograniczenia swobody zawierania małżeństw

2. Konsens małżeński

3. Przymus małżeński

4. Polityka małżeńska chłopów a kwestie ekonomiczne

5. Normy doboru małżeńskiego i ich funkcjonowanie

6. Kojarzenie małżeństw przez rodziców lub opiekunów

7. Małżeństwo wbrew woli?

8. Małżeństwo z miłości?

9. Model małżeństwa chłopskiego

10. Miłość, przyjaźń, przychylność

11. Solidarność i szacunek

12. Kłótnie małżeńskie

13. Przemoc

14. Życie płciowe

15. Swoboda seksualna małżonków

16. Małżeństwo i dzieci

17. „Rozwód”

18. „Frymarczenie” żonami

19. Morderstwo współmałżonka

CZĘŚĆ TRZECIA: ZWIĄZKI POZAMAŁŻEŃSKIE

1. Opowieści o zdradach małżeńskich

2. Cudzołóstwo w świetle przepisów i praktyki prawnej

3. Publiczne zgorszenie

4. Symptomy cudzołóstwa

5. Karczma, alkohol i seks

6. Kryteria atrakcyjności fizycznej

7. Kryteria doboru partnera

8. Małżeństwo a związki pozamałżeńskie

9. Pójść precz i zacząć nowe życie

10. Podwójny standard

11. Między przyzwoleniem a potępieniem

12. Trzy historie

a. Zabójcza „społeczność” Reginy Wydrowej z parobkiem Jakubem 1729-1730

b. Burzliwy związek Klemensa Heliasza i Franciszki Hodorowicówny 1741-1744

c. Płomienny romans Jadwigi Czapucionki i Tomasza Saletry 1719-1723

ZAKOŃCZENIE: WNIOSKI I TEZY

Tabula debitorum

Wykaz skrótów

Bibliografia

Źródła rękopiśmienne

Źródła drukowane

Opracowania

Indeks osób

Summary