Polska Architektura Wnętrz Do 1956

Socrealizm i socrealizmy. Architektura wnętrz w Polsce 1949-1956

autor: Aleksandra Sumorok

format: 235 x 270 mm

oprawa: miękka

stron: 434

ilustracji:165 kolorowych i ponad 200 cz/b

Ta bogato ilustrowana publikacja jest pierwszą propozycją monograficznego opisu polskich wnętrz okresu realizmu socjalistycznego. Prezentuje szerokie spektrum realizacji powstałych dla budynków instytucji kultury (teatry, kina, domy kultury), obiektów o przeznaczeniu edukacyjnym, usługowym, rekreacyjnym, wreszcie – gmachów władz państwowych. To zarówno wnętrza dobrze znane dzisiejszym odbiorcom, jak i realizacje mało rozpoznawalne.

Książka składa się z dwóch części. Pierwsza szkicuje kontekst problemowy, druga jest katalogiem Z uwagi na monograficzny i przekrojowy charakter książki katalog obejmuje realizacje zarówno wyróżniające się pod względem artystycznym, jak i zupełnie typowe. Zaprezentowane zostały w układzie typologicznym (kultura, edukacja, usługi, rekreacja, administracja).

Książka pokazuje, w jaki sposób język doktrynalny, przekładany przez twórców – nierzadko zakorzenionych w modernizmie – na języki praktyki artystycznej, wytwarzał formy zasadniczo odmienne od tych oficjalnie postulowanych. Mimo obowiązującej doktryny powstał bowiem bardzo zróżnicowany pejzaż wnętrzarski. Przedstawione realizacje dają asumpt do dalszych rekonfiguracji w badaniach pierwszej powojennej dekady, pozwalają na myślenie o socrealizmie w kategoriach nieciągłych i hybrydycznych.

SPIS TREŚCI:

WSTĘP, CZYLI PODRÓŻ DO WNĘTRZA 7

CZĘŚĆ I SOCREALIZM I SOCREALIZMY WE WNĘTRZU 19

Rozdział 1. WKRACZAJĄC W SOCREALIZM. NADZIEJA NA AWANS CYWILIZACYJNY? 21

1.1. Wielość w jedności. Od socrealizmu po socrealistyczne hybrydy 23

1.2. W kierunku sztuki wnętrza socrealistycznego w Polsce? 30

1.3. Socrealizmy 38

Rozdział 2. OLŚNIENIE I FABRYKA SNÓW? WNĘTRZA OTWARTE DLA WSZYSTKICH 47

2.1. Architektura szczęścia, czyli wnętrza kultury. Rekonstrukcje 50

2.1.1. „Poniedziałkowe" pałace? 57

2.1.2 Cztery Pałace — trzy projektowe idiomy. Socrealizm, modernizm, historyzm 63

2.1.3. Pałace „na ugorze" i w mieście 79

2.1.2. Wnętrza teatrów — pomników kultury 90

2.1.5. Fabryka snów. Kina i X Muza 105

2.1.6. Muzea 116

2.2. Reprezentacja pragmatyczna — wnętrza uczelni wyższych 119

2.3. Wnętrza usługowe — świat lepszego jutra? 137

2.3.1. Lokale gastronomiczne, czyli zmiana stylu życia i nawyków żywieniowych. Kawiarnie, restauracje, bary mleczne i stołówki 139

2.3.2. Sklepy — ekspozycja luksusu 150

2.4. Reprezentacja, odpoczynek i rekreacja. Hotele, schroniska, domy pracy twórczej 161

2.4.1. Hotele w mieście. Pałacowy przepych i robotnicza prowizorka. Apartamenty i usługi noclegowe 162

2.4.2. Regionalizm we wnętrzach turystycznych 165

2.4.3. Praca i odpoczynek — odpoczynek po pracy 171

2.4.4. Wnętrza komunikacyjne. Nowoczesność wyrażona tradycją 179

Rozdział III. WNĘTRZA PAŃSTWOWE. MODERNIZACJE I REPREZENTACJE. POTĘGA KAMIENIA. POTĘGA WIZERUNKU? 187

3.1. Potęga marmurów i wyrafinowanie detali. Luksusowe wnętrza państwotwórcze najwyższej rangi 193

3.2. Marmury i lastriko. Wnętrza biurowe między elitarnością a trywializacją form 211

3.2.1. Uniwersalizm formy 211

Zamiast zakończenia 233

CZĘŚĆ II ATLAS ARCHITEKTURY WNĘTRZ W POLSCE (1949-1956) 237

I. ARCHITEKTURA SZCZĘŚCIA, CZYLI WNĘTRZA KULTURY

Domy kultury od środka  241

Teatry — wnętrza pomników kultury  267

Kina — socrealizm popularny  279

Muzea  289

II. WNĘTRZA UCZELNI WYŻSZYCH — REPREZENTACJA PRAGMATYCZNA 291

III. WNĘTRZA USŁUGOWE — ŚWIAT LEPSZEGO JUTRA?

Warszawskie lokale usługowe 309

Nowohuckie lokale usługowe 319

Wrocławskie lokale usługowe 327

Gdańskie kawiarnie i restauracje 329

Kawiarnie i restauracje mniejszych ośrodków miejskich 331

Kawiarnie i restauracje w stylu regionalnym 335

Powszechne domy towarowe 339

IV. WNĘTRZA DLA ODPOCZYNKU I RELAKSU

Hotele i schroniska w mieście 341

Schroniska górskie 345

Domy wczasowe i domy pracy twórczej 351

Wnętrza dla rekreacji 355

V. WNĘTRZA DLA KOMUNIKACJI 357

VI. WNĘTRZA PAŃSTWOWE

Wnętrza elitarne, państwowotwórcze 361

Wnętrza biurowo-administracyjne 369

Wnętrza dla władz terenowych 387

Bibliografia 403

Wykaz skrótów 415

Indeks 417

Spis ilustracji 427